"Kto czyta książki, żyje podwójnie" – Umberto Eco

Studium zła

Dodano w kategorii: Pisarze amerykańscy, dnia on 1 maja 2009

Analiza ludzkiej natury. W „kobiecych” książkach Henry Jamesa główną rolę grają również przede wszystkim silnie zary­sowane postacie kobiece. Podobnie jak w powie­ściach Jane Austen obecność mężczyzn ogranicza się głównie do oficjalnych spotkań w salonie. Pomyłką byłoby jednak sądzić, iż książki Jamesa to sentymentalne romanse – autor skupia się bo­wiem przede wszystkim na odkrywaniu i analizo­waniu ciemnej strony ludzkiej natury, a niejedna z jego późniejszych powieści określana jest nawet mianem „studium zła”. Pierwsze dzieła Henry Jamesa to utwory utrzy­mane w lżejszej stylistyce, nawiązujące przede wszystkim do doświadczeń pisarza z podróży po Europie. Bohaterem pierwszej powieści, Roderick Hudson (1875), jest młody amerykański malarz na stałe osiadły w Paryżu, który w niewyjaśnionych okolicznościach ginie w Alpach. Zachęcony dob­rym przyjęciem swego dzieła, James poświęcił się pisarstwu. Przewodnim motywem kolejnej powie­ści, Amerykanin (1877), jest analiza życia wyż­szych sfer. W książce Amerykanin czytelnik ma okazję poznać historię nieszczęśliwej miłości mło­dzieńca do panny z szanowanej europejskiej rodzi­ny. Motyw mani­pulacji ludzkimi uczuciami najdobitniej objawia się w utworze zatytułowanym W kłeszczach lęku (1897), gdzie James wykorzystał motyw dwóch duchów mających uosabiać przedstawione zło. Charakterystyka twórczości. Wspomniana powieść okazała się kluczowa w twórczości Jamesa. Po raz pierwszy pojawiają się tu bowiem tematy charakterystyczne dla całej jego twórczości – zderzenie kultury amerykańskiej i europejskiej oraz subtelności stosunków mię­dzyludzkich i manipulacje, jakich dopuszczają się ludzie w pozornie niewinnych kontaktach. Wczesne powieści zajmują się problemem zderzenia kultur – powieść Europejczycy (1878) to opis wizyty „zeu­ropeizowanych” Amerykanów w domu krewnych na starym kontynencie; Daisy Miller (1879) to stu­dium znajomości Włocha z Amerykanką; w Port­recie damy (1881) autor przygląda się przedsta­wicielom kilku narodowości w trakcie ich wizyt w Rzymie, we Florencji oraz w Anglii. Portret damy jest przejmującą opowieścią o pe­rypetiach młodej Amerykanki wplątanej w niefor­tunne małżeństwo z cynicznym Europejczykiem, Gilbertem Osmondem. Historia oszukanej i wyko­rzystanej dziewczyny jest pretekstem nie tylko do analizy jej własnej sytuacji życiowej, lecz także stosunków, jakie panują pomiędzy reprezentanta­mi kultury amerykańskiej i europejskiej. Powieści późniejsze, na przykład Skrzydła gołę­bicy (1902), czy Złocista waza (1904), to dzieła o charakterze psychologicznym. Bohaterka Skrzy­deł gołębicy ,Milly, jest obiektem tortur psychicz­nych ze strony krewnych i przyjaciół.

Tagi: , , , , , ,