"Kto czyta książki, żyje podwójnie" – Umberto Eco

Eksperymentator

Dodano w kategorii: John Steinbeck, Pisarze amerykańscy, dnia on 19 maja 2009

Wiele z dzieł Steinbecka początkowo miało być jedynie eksperymentem warsztatowym. Jednym z nich jest opowiadanie dla dzieci, zatytułowane Kasztanek. Jest to historia chłopca, który dostaje w prezencie małego kucyka. Akcja rozgrywa się na samotnej farmie w Kalifornii, gdzie bohater opo­wiadania – Jody – mieszka wraz z rodzicami oraz pomocnikiem, Billy Buckiem, który o koniach wie wszystko. Chłopiec bardzo kocha swojego kucy­ka, i gdy ten umiera z powodu zaniedbania ze stro­ny Billy’ego, nie potrafi zdobyć się na przebacze­nie. Billy pragnie się zrehabilitować i postanawia obdarować Jody’ego kucykiem, który ma przyjść na świat w najbliższym czasie. Chłopiec asystuje przy trudnym porodzie i widzi, jak Billy zabija klacz, po to by uratować zagrożone źrebię. Ze sło­wami: „Oto twój źrebak, tak jak obiecałem” daje malcowi uratowane zwierzę, lecz ten nie jest w sta­nie się cieszyć. Scena porodu okazała się dla niego zbyt traumatyczym przeżyciem. Jody przechodzi metamorfozę, a czytelnik ma okazję wraz z nim odczuwać stopniowe odejście od naiwnego idealizmu. „W powietrzu unosiła się aura niepewności, coś uleciało, ustąpiło miejsca nieznanemu”. Jody potrafi jednak jeszcze uchro­nić swą wrażliwość, daleki jest od cynizmu i rezy­gnacji, których nie brakuje jego ojcu. W Kasztanku Steinbeck zastosował technikę obecną w wielu jego późniejszych dziełach. Pisarz ogranicza się do snucia narracji, pozostawiając czy­telnikowi wolną rękę co do interpretacji motywów, jakimi kierują się bohaterowie. „Czytelnik powi­nien sam, na własny użytek, na podstawie faktów, stworzyć psychologiczny obraz bohatera”. Podobną technikę zastosował Steinbeck w po­wieści Myszy i ludzie. Jego bohaterami są dwaj najemni robotnicy zatrudniający się na farmach. Jeden z nich, sprytny George, całkowicie dominu­je nad potężnym, lecz opóźnionym w rozwoju Lenniem. Lennie podziwia George’a, który go na­pomina, instruuje i ochrania. George obawia się konsekwencji, które może przynieść fakt, że Lennie posiada ogromną, niekontrolowaną siłę fizyczną, szczególnie że olbrzym lubi głaskać i pieścić ma­leńkie stworzenia, na przykład myszy, przy czym często przez nieostożność łamie im kark. W Myszach i ludziach Steinbeck odwołał się do własnych doświadczeń z czasów młodości, gdy pracował jako pomocnik na farmie w okolicy King City; nic więc dziwnego, że na kartach powieści wyczuwa się dość duże zaangażowanie emocjonalne. W rozmowach prostych robotników daje o sobie znać poczucie samotności i beznadziei. George, który zdaje sobie sprawę z ich sytuacji ceni przy­jaźń Lenniego, ponieważ twierdzi, że samotność niszczy ludzi. Opiekę nad nim uważa za swoje powołanie, a w chwili ostatecznego zagrożenia, żeby ratować przed linczem, odbiera mu życie. W ciągu zaledwie kilku tygodni od pierwszej publikacji w roku 1937, sprzedano aż 117 tysięcy egzemplarzy Myszy i ludzi. Parę miesięcy później powieść z powodzeniem wystawiono na scenie teatru w Nowym Jorku. Przedstawienie zdobyło prestiżową nagrodę krytyki teatralnej, a Steinbeck dostał z Hollywood zamówienie na scenariusz filmu opartego na słynnej już powieści i, jak sam pisał, sprawiało mu to wielką satysfakcję. Zro­zumienie pisarza dla życia oraz problemów robotni­ków wędrujących po całym kraju w poszukiwaniu pracy najsilniej ujawniło się w jego następnym dziele – Grona gniewu. Steinbeck dał w nim wyraz oburzeniu na ciężki los bezwzględnie wykorzy­stywanych robotników najemnych, przybyłych do Kalifornii w czasach wielkiego kryzysu.

Tagi: , , , , ,

Losy pisarza

Dodano w kategorii: George Orwell, dnia on 5 kwietnia 2009

W roku 1916 Orwell otrzymał stypendium do Wellington College w Berkshire, w południowo-wschodnim regionie Anglii. Nie było to wyma­rzone gimnazjum dla przyszłego pisarza, starał się on bowiem o królewskie stypendium do prestiżo­wej szkoły w Eton. Jednak zaledwie dwa miesią­ce po rozpoczęciu nauki niespodziewanie nadeszła wiadomość, że chłopiec został przyjęty do Eton, gdzie przeniósł się już w następnym semestrze, na wiosnę 1917 roku. Nowa szkoła odpowiadała jego oczekiwaniom. Przede wszystkim uwolnił się od surowej dyscypli­ny, jaka obowiązywała w Eastbourne i docinków ze strony kolegów. Nie ciążyło już na nim piętno nielubianego pupila kadry pedagogicznej, odwa­żył się więc nawiązać kontakty z rówieśnikami, co nigdy nie przychodziło mu łatwo. W Eton po raz pierwszy zetknął się z popularnymi wówczas nur­tami ideologii socjalistycznej i liberalnej, które w znacznym stopniu ukształtowały poglądy przy­szłego pisarza. Trudno uwierzyć, że młody Orwell niczym nie wyróżniał się spośród reszty uczniów Eton. W roku 1920 w grupie 140 wychowanków gimnazjum uplasował się dopiero na sto siedemnastym miej­scu. Pozostawił jednak po sobie ślad w szkolnej bibliotece. W roku 1972 jeden z uczniów Eton wy­szukał wśród zapomnianych tomów książkę, którą chłopiec sprezentował szkole w roku 1920.

Z powodu słabego świadectwa przyszły pisarz nie zdołał uzyskać stypendium na uniwersytecie. Oj­ciec zdecydowanie odmówił dalszego finansowania nauki syna twierdząc, że chłopak powinien pójść w jego ślady i zatrudnić się w administracji pań­stwowej, by w ten sposób służyć krajowi. Posłusz­ny woli ojca, młodzieniec złożył podanie o pracę w indyjskiej policji i został przydzielony do jed­nostki stacjonującej w Birmie. Pomimo że przestępczość w tym sąsiadującym z Indiami kraju była wysoka, instytucja w której służył Orwell, zajmowała się głównie zadaniami natury administracyjnej. Niepokoje w Birmie zwią­zane były przede wszystkim z niezadowoleniem z rządów Wielkiej Brytanii, które pisarz nie tylko rozumiał, lecz także całym sercem popierał. Nie mógł pogodzić się z faktem, że reprezentuje kolo­nialną potęgę, która siłą narzuca swe rządy miesz­kańcom Birmy. od dzieciństwa. Bezpośrednią przyczyną rezygna­cji z pracy w służbie państwowej była zatem zarów­no potrzeba tworzenia, jak i głębokie przekonanie o niewłaściwym traktowaniu mieszkańców ogrom­nego imperium przez władze. Wstydził się wyma­zać z pamięci wszystko to, co przypominało mu czasy pracy w służbie tak niesprawiedliwej wła­dzy. Doświadczenia zdobyte w Azji posłużyły mu jako temat w twórczości literackiej, doświadczeniu i późniejszym zyciu.

Tagi: , , , ,

George Orwell

Dodano w kategorii: George Orwell, dnia on 1 kwietnia 2009

Historia pisarza. Pisarz zawdzięcza sławę przede wszystkim dwóm powieściom – Folwark zwierzęcy oraz 1984. Oba dzieła należą do gatunku satyry politycznej. Ich fabuła oparta jest na wyda­rzeniach z życia pisarza, jego doświadczeniach w kontaktach z machiną biurokratyczną oraz wnik­liwej obserwacji sytuacji politycznej na świecie. Można je także analizować jako tak zwane antyutopie. Autor analizuje w nich procesy społeczno-polityczne zachodzące w świecie realnym, które jego zdaniem mogą doprowadzić do pojawienia się zjawisk opisanych w powieściach. Jeśli teraz nie zareagujemy na te negatywne zjawiska, zdaje się ostrzegać Orwell, nasz świat będzie wyglądał tak, jak opisany w moich książkach. Pomimo ewidentnych sukcesów, jakie przynio­sła mu publikacja obu książek, Orwell niemal bez przerwy zmagał się z kompleksem niższości. Pisarz przy wielu okazjach deklarował niezadowolenie z własnych osiągnięć. George Orwell to pseudonim artystyczny Erica Arthura Blaire’a. Pisarz urodził się w roku 1903 w Indiach, gdzie jego ojciec był urzędnikiem. Matka Erica – Mabel Limousin (zwana Idą) – miała w sobie krew angielską i francuską. Rok po urodzeniu syna Ida wyjechała do Anglii, pozostawiając g męża w Indiach. W ciągu tego okresu chłopiec spotkał się z ojcem zaledwie jeden raz. Osiągnął sukces dzięki wyostrzonemu zmysłowi obserwacji zjawisk społecznych i wielkiej wrażliwości.

Problemy. Ida Blair dokładała wszelkich starań, by zapewnić synowi dobre wykształcenie. Gdy miał osiem lat, został więc wysłany do prywatnej szkoły z internatem w Eastbourne na południowym wybrzeżu Anglii. Pisarz wspominał pięć spędzonych tam lat jak najgorzej. Nie potrafił zaakceptować dyrekto­ra szkoły, pana Wilkesa – człowieka zachłannego, o skłonnościach sadystycznych, znajdującego się pod wpływem dominującej żony. Wprawdzie pań­stwo Wilkes, rozpoznawszy niezwykłe zdolności chłopca, obdarzyli go specjalnymi względami i ob­niżyli czesne, jednak w zamian za to oczekiwali, że zdolny uczeń swymi osiągnięciami podniesie prestiż szkoły. Niesmakiem napawał go też nacisk kładziony na elitarny charakter szkoły, której uczniowie chlubili się na każdym kroku wysoką pozycją społeczną zajmowaną przez swoich rodziców. Nie potrafił się dostosować do systemu konkurencji i rywalizacji między uczniami. Eric po raz pierw­szy odczuł na własnej skórze nierówność społecz­ną, obudziło się w nim poczucie niższości. Po latach Orwell opisał czas spędzony w szko­le w eseju zatytułowanym Such, Such Werę the Joys (poi. To były chwile), który opublikowano w czasopiśmie Horizon dopiero po śmierci pisa­rza. Wcześniej autor nie odważył się wydrukować artykułu, gdyż uważał go za zbyt odważny i oba­wiał się posądzenia o zniesławienie.

Tagi: , , , , , , , ,