Powieści Hardy’ego
Hardy zyskał sławę dzięki powieści Z dala od zgiełku (1874), która została opublikowana w odcinkach w prestiżowym periodyku Cornhill. Jej akcja ogniskuje się wokół postaci zamożnej damy o imieniu Bathsheba Everdene – właścicielki dużego majątku ziemskiego. Panna jest obiektem zainteresowania trzech zalotników, walczących nie tylko o jej względy, lecz również o spory majątek. Z dala od zgiełku nie może być jednak postrzegana jako romans w stylu Jane Austen, z fabułą sil nie zakorzenioną w typowych środowiskach i dramaturgią opartą na stosunkach pomiędzy poszczególnymi postaciami. W powieści Thomasa Hardy’ego główni bohaterowie przedstawieni są jako ofiary działania bezwzględnego losu – niepojętej wszechwładnej siły, która poprzez serię tragicznych zbiegów okoliczności potrafi doprowadzić człowieka do upadku. Tragizm ludzkiej egzystencji to motyw pojawiający się na kartach powieści Hardy’ego przez następnych dwadzieścia lat, na przykład w dziele Powrót do stron rodzinnych (1878). Główny bohater, Clym Yeobright, urodzony w Wessex, po latach spędzonych w Paryżu wraca w rodzinne strony, by rozpocząć nowe życie w Egdon Heath. Dramaturgia powieści opiera się na przeciwnych postawach życiowych Clyma oraz jego świeżo poślubionej żonyÓw konflikt oraz przekonanie Clyma o nieuchronności złego losu doprowadzają wreszcie do tragicznego finału. Od powieści do poezji. W powieściach Hardy’ego, najbardziej szlachetni bohaterowie to ludzie żyjący blisko natury. Skazani są oni na przegraną w konflikcie z reprezentantami miejskiej klasy średniej. Konfrontacja jest przeważnie nieuchronna, tak jak tragedie, którymi los dotyka ludzi. Bezduszne społeczeństwo oraz okrutny przypadek doprowadzają do upadku i klęski życiowej bohaterki opublikowanej w roku 1891 powieści zatytułowanej Tess D’Urberville. Historia kobiety czystej. Skandalizujące dzieło początkowo nie mogło doczekać się publikacji z powodu, jak to określono, „elementów obrazoburczych”. Jest to historia wiejskiej dziewczyny, która uwiedziona i bezdusznie porzucona przez młodego arystokratę, morduje w końcu niewiernego kochanka. Spotykają za to sroga kara – zabójczyni zostaje powieszona. Dając swej powieści podtytuł Historia kobiety czystej, autor stawia Tess w szeregu nieszczęsnych ofiar fatum, uwypukla jej niewinność, a zarazem wskazuje na brutalność zasad rządzących życiem społecznym. Gdy ostatecznie Tess D’Urberville trafiła do rąk czytelników, wywołała spory ferment w pruderyjnym świecie wiktoriańskim. Parę lat później Hardy ponownie wstrząsnął statecznymi obywatelami dziewiętnastowiecznej Anglii. Jego następna powieść, Juda nieznany (1895), to zdecydowana krytyka instytucji małżeństwa jako „wstrętnego kontraktu mającego obu stronom zapewnić korzyści materialne”.
Tagi: bezduszne społeczeństwo, panna, periodyk, powieściopisarz, szlachetni bohaterowie, Thomas Hardy
