Pisarz bliski ubogim ludziom
Swym życiem oraz twórczością John Steinbeck udowodnił, że najbardziej leżą mu na sercu problemy ludzi ubogich, odrzuconych i prześladowanych. Powieści, których akcja rozgrywa się wśród biednych farmerów, robotników rolnych, rybaków, włóczęgów i lumpów zapewniły mu miejsce w czołówce pisarzy amerykańskich pierwszej połowy XX wieku.
John Steinbeck wyglądem i sposobem bycia nie przypominał typowego intelektualisty. Lepiej niż w otoczeniu literatów czuł się w towarzystwie prostych farmerów. Bohaterami swych książek uczynił ludzi prostych, na co dzień zmagających się z przeciwnościami losu. Jego powieści były nierozerwalnie związane z rzeczywistością społeczną Ameryki lat 20. i 30. Największą popularność przyniosły mu Grona gniewu, które długo utrzymywały się na listach książkowych bestsellerów. Pisarz nigdy nie szukał rozgłosu, a sławę traktował jak prawdziwy dopust boży. John Ernst Steinbeck urodził się 27 lutego 1902 roku w miejscowości Salinas, w Kalifornii. Był synem księgowego i nauczycielki. Rodzice marzyli o tym, by wykształcić go na prawnika, jednak z czasem musieli pogodzić się z tym, że syn dąży uparcie do kariery pisarskiej. Wprawdzie, jak sam stwierdził, to zajęcie dla pustelnika, jednak czuł, że właśnie to jest jego powołaniem. W ciężkich czasach pisarstwo stanowiło dla niego ucieczkę od kłopotów i pozwalało zachować równowagę psychiczną. W wieku siedemnastu lat, po ukończeniu gimnazjum w Salinas, Steinbeck rozpoczął eksternistyczne studia na Uniwersytecie w Stanford. Aby zarobić na studia, zmuszony był chwytać się wielu zajęć za niewielkie pieniądze – był aptekarzem, mierniczym, robotnikiem rolnym, zbieraczem owoców i dozorcą plantacji oraz sprzedawcą koni. Zebrane wówczas doświadczenia posłużyły mu za temat kilku powieści. Wszystkie jego dzieła łączyła przede wszystkim fascynacja człowiekiem. Na uniwersytecie brał udział wyłącznie w tych zajęciach, które wydawały mu się interesujące. Chętnie uczęszczał na kurs pisania, literatury, historii, greki i łaciny. Po sześciu latach rzucił studia, nie uzyskawszy dyplomu. Tuż po przerwaniu studiów zatrudnił się jako dozorca w majątku nad jeziorem Tahoe w swojej rodzinnej Kalifornii. Tu w wolnych chwilach pisał swą pierwszą powieść, którą zatytułował Złota czasza. Zanim w 1929 roku znalazł wydawcę, który zgodził sieją opublikować, odmówiono mu druku w siedmiu wydawnictwach. Wszystko wskazywa lo na to, że Steinbeck powinien zapomnieć o wielkiej karierze. Pisarz nie dawał za wygraną, pracował nad swoim warsztatem, pisał kolejne książki konsekwentnie odrzucane przez wydawców. Towarzyszką życia Steinbecka była wówczas Carol Henning, którą poznał w czasach, gdy pracował w przedsiębiorstwie hodowli ryb. Po ślubie państwo młodzi zamieszkali w prowizorycznie skleconej chacie, dopiero potem przeprowadzili się do domku na plaży, który należał do rodziców pisarza w Pacific Grove, na kalifornijskim wybrzeżu. Steinbeck z żoną borykali się z poważnymi kłopotami finansowymi. Zdarzało się, że zamiast dwóch, kupowali sobie tylko jednego hamburgera, którym dzielili się na pół, a po pierwszym spędzonym wspólnie Bożym Narodzeniu przez długi czas jedynym ich pożywieniem był ryż. Steinbeck z kłopotami z pieniędzmi był za pan brat. Znał biedę, dlatego też problemy ludzi biednych były mu bliskie. Dlatego też wolał spędzać czas z prostymi ludźmi niż z gronem literatów czy intelektualistów.
Tagi: emocje, John Steinbeck, literat, literatura, pisarstwo, pisarz, powieść
Analiza ludzkiej natury. W “kobiecych” książkach Henry Jamesa główną rolę grają również przede wszystkim silnie zarysowane postacie kobiece. Podobnie jak w powieściach Jane Austen obecność mężczyzn ogranicza się głównie do oficjalnych spotkań w salonie. Pomyłką byłoby jednak sądzić, iż książki Jamesa to sentymentalne romanse – autor skupia się bowiem przede wszystkim na odkrywaniu i analizowaniu ciemnej strony ludzkiej natury, a niejedna z jego późniejszych powieści określana jest nawet mianem “studium zła”. Pierwsze dzieła Henry Jamesa to utwory utrzymane w lżejszej stylistyce, nawiązujące przede wszystkim do doświadczeń pisarza z podróży po Europie. Bohaterem pierwszej powieści, Roderick Hudson (1875), jest młody amerykański malarz na stałe osiadły w Paryżu, który w niewyjaśnionych okolicznościach ginie w Alpach. Zachęcony dobrym przyjęciem swego dzieła, James poświęcił się pisarstwu. Przewodnim motywem kolejnej powieści, Amerykanin (1877), jest analiza życia wyższych sfer. W książce Amerykanin czytelnik ma okazję poznać historię nieszczęśliwej miłości młodzieńca do panny z szanowanej europejskiej rodziny. Motyw manipulacji ludzkimi uczuciami najdobitniej objawia się w utworze zatytułowanym W kłeszczach lęku (1897), gdzie James wykorzystał motyw dwóch duchów mających uosabiać przedstawione zło. Charakterystyka twórczości. Wspomniana powieść okazała się kluczowa w twórczości Jamesa. Po raz pierwszy pojawiają się tu bowiem tematy charakterystyczne dla całej jego twórczości – zderzenie kultury amerykańskiej i europejskiej oraz subtelności stosunków międzyludzkich i manipulacje, jakich dopuszczają się ludzie w pozornie niewinnych kontaktach. Wczesne powieści zajmują się problemem zderzenia kultur – powieść Europejczycy (1878) to opis wizyty „zeuropeizowanych” Amerykanów w domu krewnych na starym kontynencie; Daisy Miller (1879) to studium znajomości Włocha z Amerykanką; w Portrecie damy (1881) autor przygląda się przedstawicielom kilku narodowości w trakcie ich wizyt w Rzymie, we Florencji oraz w Anglii. Portret damy jest przejmującą opowieścią o perypetiach młodej Amerykanki wplątanej w niefortunne małżeństwo z cynicznym Europejczykiem, Gilbertem Osmondem. Historia oszukanej i wykorzystanej dziewczyny jest pretekstem nie tylko do analizy jej własnej sytuacji życiowej, lecz także stosunków, jakie panują pomiędzy reprezentantami kultury amerykańskiej i europejskiej. Powieści późniejsze, na przykład Skrzydła gołębicy (1902), czy Złocista waza (1904), to dzieła o charakterze psychologicznym. Bohaterka Skrzydeł gołębicy ,Milly, jest obiektem tortur psychicznych ze strony krewnych i przyjaciół.
Wiek XX i nowy XXI wiek to dość mocne zawirowania w literaturze jak i innych dziedzinach sztuki. Ogólnie obserwuje się bardzo dużo różnych nurtów, które współistnieją równolegle. Postmodernizm, dość charakterystyczny dla naszego świata także doszedł mocno do głosu. Hardy, James i Conrad to nazwiska, które wpisują się w inną bardzo ciekawą tematykę. Chodzi mianowicie o dość mocno elektryzujące teksty, które w bardzo mocnym akcencie nadawałyby się na publikacje książkowa, publikowane są na łamach czasopism. Autorzy współpracując z wieloma czasopismami i mając do dyspozycji dotarcie do ogromnej liczby osób, mogą w takowy sposób popularyzować własne autorstwo. Hardy, James i Conrad to doskonali autorzy pod względem zarówno formy jak i treści. Narracja czy dialogi to w ich wykonaniu bardzo częste nietypowe podejście, które ciekawi i wciąga. Dodatkowo dość mocna zmienność tematyczna i zawirowania w ich dziełach zmusza do poszukiwania ich tekstów. Hardy, James i Conrad to już mocno uznane osoby, a ich teksty nie przestają zadziwiać do dnia dzisiejszego. Tego typu zagadnienia są charakterystyczne także do kilku innych twórców, jednak te trzy nazwiska, a mianowicie Hardy, James i Conrad są najbardziej w tym charakterystyczne. On – zmęczony i przesycony życiem w dużej metropolii, szuka spokoju na wsi; ona z drugiej strony – zafascynowana jest wielkomiejską przeszłością męża. O twórczości Jamesa. W przeciwieństwie do twórczości Hardy’ego, w dziełach Henry Jamesa (1843-1916) nieczęsto natrafiamy na zachwyty nad pięknem krajobrazu. Dla tego pisarza natura stanowi jedynie tło dla istnienia człowieka. Być może po prostu nie związał się emocjonalnie z żadnym miejscem. Z pochodzenia Amerykanin, urodzony w zamożnej nowojorskiej rodzinie, od najmłodszych lat podróżował, przede wszystkim po Europie. Dopiero w wieku trzydziestu dwóch lat osiadł na stałe w Anglii. Szlachetne pochodzenie otworzyło mu drzwi znakomitych europejskich salonów, gdzie miał okazję wejść w środowiska kulturalnej elity starego kontynentu. Nie interesowała Jamesa „męska przygoda” w dziczy, którą z fascynacją opisywali pisarze amerykańscy, od Marka Twaina po Ernesta Hemingwaya. Głównym motywem powieści Jamesa były subtelności stosunków międzyludzkich – temat wcześniej wykorzystywany w literaturze głównie przez kobiety. Temat, który wcześniej poruszały tylko kobiety poruszył mężczyzna, co miało duży wpływ na dalszy rozwój literatury. Utwory Jamesa dawały o sobie znać przez długi czas i zostawiły duży ślad w amerykańskiej literaturze. Małżeństwo młodych okazuje się niemożliwe ze względu na pochodzenie narzeczonego. Skandal, który wybuchł wokół powieści, oraz walka jaką Hardy zmuszony był stoczyć z przeciwnikami częściowo wyczerpały energię twórczą pisarza. Od tego czasu oddał się wyłącznie poezji.
Hardy zyskał sławę dzięki powieści Z dala od zgiełku (1874), która została opublikowana w odcinkach w prestiżowym periodyku Cornhill. Jej akcja ogniskuje się wokół postaci zamożnej damy o imieniu Bathsheba Everdene – właścicielki dużego majątku ziemskiego. Panna jest obiektem zainteresowania trzech zalotników, walczących nie tylko o jej względy, lecz również o spory majątek. Z dala od zgiełku nie może być jednak postrzegana jako romans w stylu Jane Austen, z fabułą sil nie zakorzenioną w typowych środowiskach i dramaturgią opartą na stosunkach pomiędzy poszczególnymi postaciami. W powieści Thomasa Hardy’ego główni bohaterowie przedstawieni są jako ofiary działania bezwzględnego losu – niepojętej wszechwładnej siły, która poprzez serię tragicznych zbiegów okoliczności potrafi doprowadzić człowieka do upadku. Tragizm ludzkiej egzystencji to motyw pojawiający się na kartach powieści Hardy’ego przez następnych dwadzieścia lat, na przykład w dziele Powrót do stron rodzinnych (1878). Główny bohater, Clym Yeobright, urodzony w Wessex, po latach spędzonych w Paryżu wraca w rodzinne strony, by rozpocząć nowe życie w Egdon Heath. Dramaturgia powieści opiera się na przeciwnych postawach życiowych Clyma oraz jego świeżo poślubionej żonyÓw konflikt oraz przekonanie Clyma o nieuchronności złego losu doprowadzają wreszcie do tragicznego finału. Od powieści do poezji. 
Druga połowa dziewiętnastego wieku to, zarówno w Europie, jak i w USA, okres dynamicznego postępu cywilizacyjnego. Rozwój przemysłu, możliwość masowej produkcji towarów konsumpcyjnych, budowa dróg i trakcji kolejowych oraz powszechny dostęp do dóbr importowanych z całego niemal świata, znacznie podniosły poziom życia wielu ludzi. Zaczęło upowszechniać się przekonanie, że wkrótce ludzkość poradzi sobie z ubóstwem i chorobami. Nie wszyscy jednak podzielali ten optymistyczny pogląd. Wśród pisarzy znaleźli się również twórcy eksponujący ciemne strony cywilizacji, która wykształciła się w wyniku rewolucji przemysłowej, nawołujący do zmiany panujących stosunków społecznych. Byli jednak i tacy, jak Thomas Hardy, Henry James czy Joseph Conrad, którzy zainteresowania swe skupili przede wszystkim na człowieku jako jednostce – jego bezradności wobec wszechwładnego losu oraz poszukiwaniu sensu samego istnienia. Takie pojmowanie było typowe dla tych pisarzy, w ten sposób postrzegali i opisywali świat. Wywarli duże piętno w pisarskim świecie. Pod koniec dziewiętnastego wieku pojawiła się w Anglii grupa pisarzy, którzy oprócz niesionego przez cywilizację postępu zaczęli dostrzegać dominującą nad człowiekiem wszechwładną siłę przeznaczenia oraz ciemną stronę ludzkiej natury. Jeden z pisarzy amerykańskich – Thomas Hardy (1840-1928), urodzony i wykształcony na prowincji w hrabstwie Upper Bockhampton, całe swe życie spędził na wsi. Nigdy nie stracii wiary, iż bliskość natury pozwala człowiekowi zachować wewnętrzną uczciwość oraz swoistą niewinność. W swoich powieściach oddaje on atmosferę charakterystyczną dla angielskiej wsi, ubarwiając je rozbudowanymi opisami krajobrazu oraz scenek rodzajowych oddających specyficzne klimaty wiejskiej rzeczywistości. W swych utworach Hardy stworzył własną, artystyczną, na wpół fikcyjną wizję hrabstwa Wessex w południowo-zachodniej Anglii. Jedna z pierwszych powieści Hardy’ego, Pod drzewem, pod zielonym (1873), to nostalgiczna apoteoza życia na prowincji – atmosfery, w której wzrastał od wczesnego dzieciństwa. Hardy był przekonany, że bliskość natury wyzwala w człowieku siły życiowe, i czym dalej oddala się on od swych pierwotnych korzeni, tym wyraźniej narasta w nim poczucie bezradności wobec świata oraz bezsensu codziennej egzystencji. Destrukcyjny wpływ miasta na psychikę człowieka to temat stale powracający w twórczości Hardy’ego. Motyw ten został wykorzystany w powieści Burmistrz Casterbridge (1886), która przedstawia destrukcję bohatera, Michaela Hencharda przez nowoczesny świat, opisany jako sprawnie działająca machina.
iezależnej Partii Pracy. Przez lata bronił się przed jednoznacznym opowiedzeniem się po stronie którejś z opcji politycznych i starał się walczyć z „kapitalistycznym imperializmem”, pisząc książki. Jak sam jednak stwierdził, nadeszły czasy, z których słowo miało mniejsze znaczenie.. Kariera partyjna Orwella nie trwała długo, jako że dość szybko poróżnił się z towarzyszami, którzy zajęli neutralne stanowisko wobec aneksji Czechosłowacji przez Niemcy i ich ataku na Polskę. Pomimo to pisarz nigdy nie wyrzekł się swych lewicowych poglądów. Gdy wybuchła druga wojna światowa, Orwell usiłował zaciągnąć się do wojska, jednak został uznany za niezdolnego do służby z powodu podejrzenia o gruźlicę. W czasie wojny służył więc w formacjach na terenie kraju oraz pracował w sekcji indyjskiej radia BBC. Stosunkowo szybko porzucił pracę w radiu, zaoferowano mu bowiem stanowisko szefa działu literackiego w lewicowym tygodniku, Tribune. W 1943 roku Orwell rozpoczął pracę nad książką, która miała okazać się przełomową w jego karierze pisarskiej – zatytułowana była Folwark zwierzęcy. W tym samym roku zmarła matka pisarza, co obudziło w nim silną potrzebę posiadania dziecka. Niestety wszystko wskazywało na to, że jest bezpłodny, więc wraz z Eileen zdecydowali się na adopcję. Swemu przybranemu synkowi nadali imię Richard. Obecność dziecka wniosła wiele świeżości w związek. Niestety, niespełna rok później Eileen zmarła w wyniku nieudanej operacji. Sylwetka wybitnego pisarza i publicysty jest znana niewielu ludziom, jednak kilka jego dzieł poruszających ważne tematy dość mocno wbiły się w ogólną świadomość światową. George Orwell czyli Eric Arthur Blair to angielski myśliciel, a dopiero pisarz. Taki wniosek bardzo łatwo można wysunąć zarówno czytając jego dzieła jak i wgłębiając się nawet powierzchownie w sens jego książek czy tekstów. Sam określał swoje poglądy polityczne jako demokratyczny socjalizm, co politolodzy zaliczyliby do tak zwanej socjalistycznej lewicy. Oczywiście George Orwell nie pisał tylko politycznie, ale przede wszystkim zauważane mankamenty świata. Najbardziej wałkowanym tematem branym na warsztat były oczywiście systemy totalitarne, a szczególnie komunizm i nazizm. Jednakże ogólne podejście jakie uznawał George Orwell to piętnowanie zniewolenia człowieka przez ogólne systemy, stąd także krytyka wymierzona w kapitalizm. II Wojna Światowa bezpowrotnie zmienia nastawienie pisarza i w tym momencie mamy do czynienia z faktem iż George Orwell emanuje nieufnością do wszystkich istniejących systemów politycznych, jako wyznacznika nowego wymiaru zniewolenia społecznego. Było to dzieło autorstwa Bernarda Shawa zatytułowane Misalliance, The Dark Lady of the Sonnets, and Fanny ’s First Play, With a Treatise on Parents and Children (poi. Mezalians, Czarna Dama z sonetu, pierwsza sztuka Fanny, z rozważaniami na temat dzieci i rodziców), w którym autor ostro atakuje szkołę, porównując ją do więzienia. Należy przypuszczać, że Orwell, pomimo iż generalnie zaakceptował gimnazjum w Eton, ciągle traktował szkołę jako represyjną instytucję ograniczającą jego wolność i niezależność.
Orwell zajął się poważnie pisarstwem mieszkając w Londynie, gdzie znalazł sobie tanie mieszkanko i spędzał całe dnie w towarzystwie biedaków z East Endu, ubogiej, proletariackiej dzielnicy. Aby wtopić się w tłum, zakładał stare zniszczone ubrania. Pragnął osobiście przekonać się w jakich warunkach żyją i czy rzeczywiście zasługują na miano ludzi “upadłych”. Swe doświadczenia zawarł po latach w książce, którą często uważa się za pierwsze poważne dzieło w twórczości pisarza – Na dnie w Paryżu i Londynie. Wyprawy do biednych dzielnic Londynu pisarz traktował jako coś więcej niż tylko zbieranie materiałów do książki. Niespotykana wrażliwość społeczna nie pozwoliła mu na zimną obserwację. Orwell chciał osobiście zakosztować cierpienia ludzi nieprzystosowanych doświadczając zniewag w pełnym uprzedzeń społeczeństwie. Poniżenia, których doznawał pomogły mu również pozbyć się poczucia winy, które dręczyło go od czasów, gdy pracował „w służbie imperializmu”. Po dość krótkim pobycie w Londynie młody twórca doszedł do wniosku, że najwłaściwszym miejscem dla artysty jest Paryż. Tam wiódł podobne życie, jak w stolicy Anglii – wynajął mały pokój w tanim hotelu w Łacińskiej Dzielnicy i spędzał czas na wędrówkach po mieście. Jesienią roku 1928, po raz pierwszy zaistniał jako zawodowy literat publikując swój artykuł w dzienniku Le Monde. Już w grudniu jego tekst pojawił się także w prasie brytyjskiej, a rok później pisarz powrócił do Londynu. W roku 1934, po kilku silnych atakach zapalenia płuc, Orwell zrezygnował z pracy nauczyciela i rok później zatrudnił się na pół etatu jako sprzedawca w księgarni w Hampstead. Zawsze interesowała go polityka, jednak dopiero w roku 1936 zaangażował się w nią poważnie, a co za tym idzie, jego hpisarstwo również zmieniło swój charakter. Orwell bardziej wnikliwie zajął się analizowaniem polityki społecznej i politycznej. Pisarz zdawał sobie sprawę z niebezpieczeństw, jakie niosą ze sobą rządy faszystowskie w Niemczech, Włoszech i innych krajach europejskich. Choć niechętnie identyfikował się z jakąkolwiek ideologią, twierdził, że jedyne co może się sprzeciwić faszyzmowi to socjalizm. W roku 1936 Gollancz, który opublikował już kolejne dwie powieści Orwella – Córka proboszcza oraz Wiwat aspidistra - zamówił książkę składającą się z artykułów na temat bezrobocia i warunków życia, szczególnie w północnym, silnie uprzemysłowionym, lecz jednocześnie spauperyzowanym rejonie Anglii. Pobyt na północy zaowocował w dwojaki sposób. Być może podjął właściwą decyzję, gdyż po opublikowaniu eseju grupa absolwentów szkoły publicznie podjęła się obrony Wilkesa przed zarzutami ze strony agresora. Jeszcze za życia Orwell nie krył swej niechęci do szkoły w Eastbourne, jej dyrektora i jego żony.
W roku 1916 Orwell otrzymał stypendium do Wellington College w Berkshire, w południowo-wschodnim regionie Anglii. Nie było to wymarzone gimnazjum dla przyszłego pisarza, starał się on bowiem o królewskie stypendium do prestiżowej szkoły w Eton. Jednak zaledwie dwa miesiące po rozpoczęciu nauki niespodziewanie nadeszła wiadomość, że chłopiec został przyjęty do Eton, gdzie przeniósł się już w następnym semestrze, na wiosnę 1917 roku. Nowa szkoła odpowiadała jego oczekiwaniom. Przede wszystkim uwolnił się od surowej dyscypliny, jaka obowiązywała w Eastbourne i docinków ze strony kolegów. Nie ciążyło już na nim piętno nielubianego pupila kadry pedagogicznej, odważył się więc nawiązać kontakty z rówieśnikami, co nigdy nie przychodziło mu łatwo. W Eton po raz pierwszy zetknął się z popularnymi wówczas nurtami ideologii socjalistycznej i liberalnej, które w znacznym stopniu ukształtowały poglądy przyszłego pisarza. Trudno uwierzyć, że młody Orwell niczym nie wyróżniał się spośród reszty uczniów Eton. W roku 1920 w grupie 140 wychowanków gimnazjum uplasował się dopiero na sto siedemnastym miejscu. Pozostawił jednak po sobie ślad w szkolnej bibliotece. W roku 1972 jeden z uczniów Eton wyszukał wśród zapomnianych tomów książkę, którą chłopiec sprezentował szkole w roku 1920.
Historia pisarza. Pisarz zawdzięcza sławę przede wszystkim dwóm powieściom – Folwark zwierzęcy oraz 1984. Oba dzieła należą do gatunku satyry politycznej. Ich fabuła oparta jest na wydarzeniach z życia pisarza, jego doświadczeniach w kontaktach z machiną biurokratyczną oraz wnikliwej obserwacji sytuacji politycznej na świecie. Można je także analizować jako tak zwane antyutopie. Autor analizuje w nich procesy społeczno-polityczne zachodzące w świecie realnym, które jego zdaniem mogą doprowadzić do pojawienia się zjawisk opisanych w powieściach. Jeśli teraz nie zareagujemy na te negatywne zjawiska, zdaje się ostrzegać Orwell, nasz świat będzie wyglądał tak, jak opisany w moich książkach. Pomimo ewidentnych sukcesów, jakie przyniosła mu publikacja obu książek, Orwell niemal bez przerwy zmagał się z kompleksem niższości. Pisarz przy wielu okazjach deklarował niezadowolenie z własnych osiągnięć. George Orwell to pseudonim artystyczny Erica Arthura Blaire’a. Pisarz urodził się w roku 1903 w Indiach, gdzie jego ojciec był urzędnikiem. Matka Erica – Mabel Limousin (zwana Idą) – miała w sobie krew angielską i francuską. Rok po urodzeniu syna Ida wyjechała do Anglii, pozostawiając g męża w Indiach. W ciągu tego okresu chłopiec spotkał się z ojcem zaledwie jeden raz. Osiągnął sukces dzięki wyostrzonemu zmysłowi obserwacji zjawisk społecznych i wielkiej wrażliwości.
Harris Thomas w książce “Hannibal po drugiej stronie maski” wykreował bohatera, którego psychikę dokładnie zbadał, przenikając w jej głąb i doszukując się jednocześnie źródeł zła. Zło, które zostało opisane w tej książce ma charakter lustra – zagląda bowiem do wnętrza duszy. W powieści odnajdziemy geniusza zbrodni wykreowanego przez Milczenie owiec, Czerwonego Smoka i Hannibala. Morderca to twór doskonały autora, dzięki czemu podkreślił on kryminalistyczną atmosferę powieści. O duszę Hannibala walczą kontrastujące ze sobą zjawiska, między innymi: miłość i nienawiść, brzydota i piękno. Dogłębne opisy morderstw pobudzają wyobraźnię czytelnika. Osoba, która bierze do ręki tę książkę, musi być odważna! Czytelniku naprawdę warto przeżyć dreszczyk emocji razem z bardzo interesującą fabułą powieści.