"Kto czyta książki, żyje podwójnie" – Umberto Eco

Koniec „Jeżycjady”

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 10 sierpnia 2009

Małgorzata Musierowicz- „Imieniny”

Czas starszej córki Gabrieli- mimo bogactwa zdarzeń książka harmonizuje z charakterem głównej bohaterki Róży.

„Jak by pani zareagowała na wiadomość, że pani sąsiad to homo sapiens?” – tymi słowami rozpoczyna się dwunasty tom serii. Pytanie to padło z ust Laury Pyziak, córki Gabrieli, która wraz ze starszą siostrą Różą organizuje sondę uliczną. A to właśnie Róża wysuwa się na plan główny powieści i to jej perypetiom głównie jest książka poświęcona. Róża, zwana przez rodzinę Pyzą, jest przykładną córką, osobą odpowiedzialną, sumienną i rzetelną. Mimo charakteru który każe jej raczej pozostawać w cieniu niż wychodzić na pierwszym plan, Róża przykuwa uwagę czterech chłopców, którzy będą rywalizować o jej względy. Tą swoistą wojnę wygra Fryderyk- kolega z klasy Róży, prymus. Znów uprzedzenia i mylne pierwsze wrażenia przegrają, ustepując miejsca ciekawości poznania drugiego człowieka. W książce faktycznie miejsce mają imieniny różnych osób, które wypadają obok siebie, w małych odstępach czasowych, co umożliwia wielowątkowość tej powieści. Poznajemy różnych solenizantów, możemy obserwować i podziwiać różnice i barwność charakterów opisanych osób, czytając- oglądać przeróżne ludzkie portrety.

Małgorzata Musierowicz- „Tygrys i Róża”

Wiele buntowniczych decyzji, powrotów do bolesnej przeszłości i poszukiwania zrozumienia przez Laurę, młodszą córkę Gabrysi Borejko.

Trzynasty tom „Jeżycjady” to czas młodszej córki Gabrysi Borejko- Laury. Jest ona zupełnym przeciwieństwem siostry Róży; buntownicza i nieposłuszna, przysparza rodzinie, a zwłaszcza swojej mamie sporo zmartwień. Nie chcąc pogodzić się z brakiem ojca (zostawił Gabrysię,założył nową rodzinę) postanawia go odnaleźć. Drażni ją umowne milczenie i aura tajemniczości wokół osoby jej taty, o które dba głównie Gabriela, bojąc się bolesnych wspomnień i raniących pytań. Pewnego więc dnia Laura, zamiast iść do szkoły wsiada w pociąg do Torunia, wie bowiem że w tym mieście mieszka siostra jej ojca, Alma Pyziak. Przyjęcie bratanicy przez Almę dalekie jest od uprzejmości i Laura, nie dość że chora, musi wracać do domu upokorzona i „z pustymi rękami”- Alma nie zgadza się podać adresu brata, o który ubiegał jej gość. Spodziewając się natrafić na wyrozumiałośc i serdeczność ze strony rodziny ojca, Laura napotyka wrogość i obcość. Doświadczenie to nauczy ją innego spojrzenia na własną rodzinę, na swoich bliskich ,dotąd ranionych i odtrącanych, i każe wypowiedzieć pierwsze szczere ,,przepraszam”.

Małgorzata Musierowicz- „Kalamburka”

Wehikuł czasu- historia Mili Borejko i jej męża Ignacego, która zamiast otwierać „Jeżycjadę” umieszczona została na jej pierwotnie planowanym końcu.

Książka ta jest chyba najbardziej odmienną od pozostałych tomów serii. Musimy cofnąć się w czasie, bowiem po trzynastym tomie „Tygrys i Róża”, opowiadającym o wnuczce Mili Borejko, mamy czytać o seniorce. Dzięki „Kalamburce” zapoznajemy się z ogólnym zarysem historii życia Mili- czytamy o jej narodzinach, dzieciństwie, dorastaniu, młodości, przelotnych miłościach i przyjaźniach, dowiadujemy się kim była jej opiekunka (Mila, urodzona przed wojną, wychowywana była przez Gizelę Kalembę), w końcu- poznajemy historię miłości Ignacego i przyszłej pani Borejko. Książka ta to też barwny opis ponurej i trudnej reczywistości głównie powojennej Polski, opisane w niej zostały chociażby wydarzenia Poznańskiego Czerwca 56.Ciekawa jest też konstrukcja powieści- akcja książki zaczyna się w roku 2000, czytając dalej stopniowo cofamy się w czasie aż do roku 1935, czasu narodzin Mili. Ta specyficzna powieść miała pierwotnie zakończyć cykl, jednak autorka uległa w końcu namowom czytelników i zdecydowała się kontynuuować „Jeżycjadę”.

Tagi: , , , , , ,

„Jeżycjady” ciąg dalszy

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 1 lipca 2009

Małgorzata Musierowicz- „Nutria i Nerwus”

Historia najwrażliwszej z sióstr Borejko,  przesycona magiczną atmosferą i obfitująca w niesamowitość zdarzeń.

Książka ta przedstawia jeden z etapów życia Natalii Borejko. Ta chyba najwrażliwsza z sióstr, choć ma tendencje do pozostawania w cieniu, izolacji i uciekania przed światem nie może narzekać na bezbarwny życiorys. Jej dziwna historia opisana w książce zaczyna się od pokazowego zerwania oświadczyn z byłym chłopakiem- Tuniem. Chcąc uciec od wyrzutów sumienia i natrętnych pytań rodziny, Natalia pakuje plecak, bierze gitarę i postanawia wyruszyć nad morze. W podróży tej towarzyszą jej Laura i Tygrysek, jej siostrzenice; to dzięki Laurze właśnie o „ucieczce” Natalii dowie się niejaki Filip Bratek, brat Tunia, który zechce zemścić się za niego a przy okazji nakłonić Natalię do kontynuacji związku. To Filip właśnie będzie sprawcą najbardziej niesamowitych zdarzeń- od przykucia się w pociągu do Natalii kajdankami, przez śledzenie jej, rozmowy, perswazje, stopniowe poznawanie… na zakochaniu się w byłej narzeczonej swojego brata skończywszy. To piękna historia o poznawaniu drugiego człowieka, bezsensowności uprzedzeń, sile uczuć i magii przypadków.

Małgorzata Musierowicz- „Córka Robrojka”

Rodzina Borejków chwilowo zmienia plan- na pierwszy wysuwa się Bella, tytułowa córka Robrojka.

Tym razem bohaterką powieści jest osoba początkowo niewiele mająca wspólnego z rodziną Borejków- Bella Rojek, córka Robrojka, którego czytelnicy „Jeżycjady” znają z tomów wczesniejszych. Bellę poznajemy w momencie kiedy wraca z wakacji do nowego domu- niewielkiej, jak ją w duchu nazywa, ,,koślawej budki” w której musi z przyczyn losowych z tatą zamieszkać. Nowy dom jest własnością mieszkającego w sąsiedztwie pana Majchrzaka, rzekomego „przyjaciela” Robrojka, ojca nastoletniego Czarka. To od Cezarego właśnie Bella usłyszy bardzo szybko słowa miłości. To jemu też Bella pomoże- przełamać kompleksy, pokonać lęk, wyjść do świata- i w końcu- w nim się zakocha. Los nie oszczędzi jednak ani jej ani jej ojca. Kolejny przyjaciel (Majchrzak) okaże się pseudo przyjacielem, a ojciec i córka ponownie zostaną bez dachu nad głową. W trudnej sytuacji pomogą im Borejkowie. Mimo wielu życiowych prób i zawodów doznawanych ze strony ludzi pozornie bliskich, Robrojek trzymać się będzie zasady którą warto zapamiętać.Powie: „Gdybym miał podejrzewać przyjaciół na zapas, wolałbym nie żyć”. I odnajdzie tych prawdziwych.

Tagi: , , , ,

„Pulpecja” i „Dziecko Piątku”

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 20 czerwca 2009

Małgorzata Musierowicz- „Pulpecja”

Szkolno- maturalne, sercowe i życiowe perypetie kolejnej, najmłodszej z czterech sióstr Borejko- Patrycji.

Akcja książki rozpoczyna się dzień po wydarzeniach opisanych w poprzedzającej ją

„Noelce”- w Boże Narodzenie 1991r. Główną bohaterką części jest najmłodsza z czterech sióstr Borejko- Patrycja, przezywana przez rodzinę, z racji swojej figury, Pulpecją. Mimo zbliżającej się wielkimi krokami matury, Patrycja niewiele uwagi poświęca nauce, a jeśli jest coś takiego jak ,,trudny okres” w życiu każdego młodego człowieka, to jest on jej aktualnym problemem. Znajdując się na takim etapie swojego życia, kiedy trzeba powoli uczyć się podejmowania ważnych decyzji, sprecyzowania planów i oczekiwań oraz samookreślenia, Patrycja od wszystkich męczących i przerastających ją pytań po prostu ucieka, nie umiejąc znaleźć na nie żadnej odpowiedzi. Jakby tego było mało, zakochuje się ona w czetry lata starszym od siebie koledze z dzieciństwa- Baltonie. Nawarstwienie się wewnętrznych napięć, niepokojów i problemów sercowych kończy się ostatecznie tym, co można było łatwo przewidzieć, czyli oblaniem matury. Finał nie- szkolny, a osobisty jest jednak szczęśliwy, bo i Patrycja i Baltona odnajdą w końcu siebie. A matura… zostanie zdana za rok.

Małgorzata Musierowicz- ,,Dziecko piątku”

Czyli ósma część „Jeżycjady”, którą można nazwać historią dalszych losów znanej czytelnikom Aurelii- Genowefy.

Tytułowym dzieckiem piątku jest Aurelia Jedwabińska, znana już czytelnikom serii z wcześniejszego tomu „Opium w rosole”. Teraz stykamy się z już szesnastoletnią Aurelią, w bardzo trudnym i przykrym dla niej momencie życia- rok po śmierci jej mamy. Aurelia mieszka wraz z ojcem i jego nową rodziną ale nie czuje się dobrze w nowym domu- jeszcze bardziej zpaomniana i niekochana, mimo świetnych ocen, nie ma nawet komu pochwalić się swoim licealnym świadectwem. W dzień zakończenia roku szkolnego poznaje Konrada (brat Beaty z ,,Brulionu Bebe.B”) i stopniowo zaprzyjaźnia się z nim. Decydując się na wakacyjny wyjazd na wieś do babci, nieświadomie decyduje się na zmianę swojego życia- jedzie bowiem do domu, gdzie w końcu podarowana zostanie jej uwaga, zainteresowanie i miłość. Dzięki uczuciu, które otrzyma, Aurelia będzię mogła zacząć dzielić się swoją miłością z innymi i zrobi pierwszy krok ku polepszeniu się relacji z jej ojcem. Słowo ,,kocham” które mu powie zaowocuje, a dzielący ich mur zostanie przynajmniej częściowo zniszczony.

Tagi: , , , , , , ,

Szósty i Siódmy tom „Jeżycjady”

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 15 czerwca 2009

Małgorzata Musierowicz- ,,Brulion Bebe B.”

Czyli jak wygląda świat zamknięty od wewnątrz. oraz o czym marzy i co czuje człowiek w świecie takim przebywający.

Bohaterką szóstego tomu ,,Jeżycjady” jest Beata Bitner, nazywana w skrócie Bebe. Ta jedna z najbardziej introwertycznych bohaterek Musierowicz to córka utalentowanej artystki- aktorki, Józefiny Bitner. Pozostawiona samej sobie przez zapracowaną i nieodpowiedzialną mamę, Bebe mieszka wraz z bratem- Koziem w pięknie urządzonym, ale tak naprawdę pustym i zimnym mieszkaniu. Oboje uciekają od rzeczywistości na swój sposób- Kozio tworząc artystyczne maski i kukiełki, Beata czytając książki i odgradzając się ,,murem” od świata. Brak poczucia własnej wartości, swobody, pewności siebie i sensowności podejmowanych działań są głownymi problemami Bebe. W rozwiązaniu nich pomocny okaże się przypadkowo poznany chłopak o przezwisku Dambo- typowy outsider, ciekawy włóczęga, człowiek otwarty, optymistyczny i ciepły. To on wybuduje most między Bebe a światem, nauczy otwartości, zaufania i radości. To on też wypowie słowa, kóre mogą być częściowym podsumowaniem książki i głęboką refleksją: ,,Żyć, gardząc samym sobą, to też okropne. No i przecież nie można zawsze wszystkiego się bać”…

Małgorzata Musierowicz- ,,Noelka”

Nastrojowo i świątecznie, wiele różnych wigilijnych historii i nowych portretów, czyli propozycja nie tylko na Boże Narodzenie.

W zimowej, bożonarodzeniowej scenerii toczy się sódma część serii, czyli ,,Noelka”. Seria przypadków doprowadzi tytułową Elkę, nastoletnią dziewczynę o twardym charakterze i dużej sile woli, w progi domu Tomka Kowalika- bożonarodzeniowego Gwiazdora, zarabiającego w Wigilię na uroczystym wręczaniu dzieciom świątecznych podarunków. Kolejny przypadek sprawi, że Elka zostanie zatrudniona przez nowo poznanego ,,Mikołaja” jako jego pomoc. Ta niezwykła para-  Gwiazdor i Aniołek- chodząc ze swoją misją od domu do domu,pozwoli czytelnikom zajrzeć wraz z sobą do czyjegoś mieszkania, poznać smak cudzej, rodzinnej atmosfery świąt, oraz zastanowić się nad sensem tego wigilijnego dnia, nad sensem domu i rodziny. Poruszany w książce problem ludzi zapomnianych, głodnych i- metaforycznie lub naprawdę- bezdomnych, zmusza do refleksji nad potrzebą niesienia pomocy, wyciągania dłoni, dzielenia się ciepłem. I ta książka kończy się happy endem- dawne winy zostają przebaczone a urazy zapomnianie, aby między ludźmi mogły zapanować (nie tylko świąteczne) pokój i zgoda.

Tagi: , , , , ,

„Ida sierpniowa” i „Opium w rosole”

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 2 czerwca 2009

Małgorzata Musierowicz- „Ida sierpniowa”

Kolejna część traktująca o znanej nam już rodzinie, w której mamy szansę poznać bliżej jedną z czterech sióstr Borejko.

Czwarta pozycja „Jeżycjady” traktuje przede wszystkim o drugiej z sióstr Borejko- Idzie. Zirytowana i znudzona wakacyjnym rodzinnym pobytem ,,pod namiotem”, bez wiedzy rodziców, 15letnia Ida Borejko decyduje się po prostu powrócić do pustego, ciepłego domu. Perspektywa samotnych wakacji z książką w ręku zaczyna ją niepokoić dopiero wtedy, kiedy zdaje sobie sprawę, że jest już bez grosza, a potrzeba zjedzenia obiadu zmusza ją do znalezienia sobie jakiejś pracy. Jej wymaganiom odpowiada znaleziona w gazecie oferta „damy do towarzystwa” i w ten sposób Ida wkracza w odrębną hisotrię obcej jej dotychczas rodziny. Owocuje to tylko dobrem: Ida pomaga wyjść z choroby i załamania niejakiemu Krzysiowi, zajmuje się wraz z nim zaniedbanymi przez rodziców braćmi Lisieckimi (wspólne czytanie ,,Robin Hood’a”, oraz drastyczne lekcje moralności przy użyciu farby o kolorze zielonym) i, ostatecznie, pomagając innym odnajduje wiarę w siebie; ułatwiając drugiemu człowiekowi zobaczenie jego piękna, ujrzy w końcu i to własne.

Małgorzata Musierowicz- „Opium w rosole”

Czyli Jeżycjady część piąta, specyficzna, trochę melancholijna- ale chyba najciekawsza.

To piąta część serii. Główną bohaterką jest Kreska- Janina Krechowicz, mieszkająca bez rodziców (w ocenzurowanej książce nie można było podać powodów ich tajemniczego „zniknięcia”) ze swoim schorowanym dziadkiem, emerytowanym profesorem Dmuchawcem. Tę dzielną i zaradną dziewczynę życie nie szczędzi cierpień. Samotność, nieszczęsliwa miłość i kiepskie radzenie sobie w szkole stopniowo wpędzają w przygnębienie. Na szczęście i w tej smutnej scenerii, złym ciągu zdarzeń znajduje się miejsce na ludzkie ciepło i przyjaźń. Kresce, nie tylko w matematyce pomoże szkolny kolega Jacek; ona sama zaś podaruje ciepło niekochanej dziewczynce- Aurelii Jedwabińskiej, chodzącej od domu do domu pod pseudonimem Genowefa Pompke (tudzież Trompke, Zombke i Sztompke… itd…) i proszącej o „rosołek” a tak naprawdę- o odrobinę rodzinnego ciepła i miłości. To chyba najsmutniejsza z książek Musierowicz, a zarazem najbardziej krzepiąca; książka w której samotność przegrywa z miedzyludzką więzią, pozorne piękno z pięknem prawdziwym, a bezuczuciowość i zimno- z Miłością.

Tagi: , , , ,

„Kłamczucha” i „Kwiat Kalafiora”

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 29 maja 2009

Małgorzata Musierowicz- „Kłamczucha”

Propozycja dla tych, których część pierwsza zaciekawiła do dalszego poznawania przygód i perypetii bohaterów serii.

Akcja drugiego tomu „Jeżycjady” toczy się początkowo w Łebie, a potem tradycyjnie- w Poznaniu. Bohaterką jest chyba najbardziej szalona z postaci wykreowanych przez Musierowicz- Aniela, czyli tytułowa Kłamczucha. Akcja na dobre rozpoczyna się wraz z pojawieniem się wątku miłosnego- mieszkająca z ojcem w Łebie Aniela przypadkowo spotyka poznaniaka Pawła, który też natychmiast staje się ucieleśnieniem jej życiowych pragnień. Z właściwym sobie temperamentem i pod pretekstem nauki w znajdującym się w Poznaniu liceum, Kłamczucha opuszcza Łebę i przenosi się do rodziny mieszkającej w mieście jej ukochanego. To dopiero początek serii niewiarygodnych i zabawnych zdarzeń: pracy przeobrażonej Anieli jako pomocy domowej w mieszkaniu Pawełka (pod imieniem Franciszki Wyrobek), sieci kłamstw, odkrycia talentu aktorskiego i w końcu- finalnej, trudnej próby zrzucenia maski i odnalezienia siebie w życiu, które bardzo szybko stało się teatrem. W książce pojawia się też stały motyw ciepłego domu i pełnej rodziny, pozostającej w kontraście do trochę samotnej i bardzo pogubionej bohaterki.

Małgorzata Musierowicz- „Kwiat Kalafiora”

Początki historii rodziny Borejków -pozycja obowiązkowa dla każdego, kto chce „Jeżycjadę” czytać dalej.

To właśnie w tej książce, trzeciej z serii, na stałe pojawia się motyw rodziny Borejków przewijający się już konsekwentnie przez kolejne części ,,Jeżycjady” i będący jej swoistym spoiwem. Na plan pierwszy wysuwa się Gabriela Borejko, pochodząca z kochającej i wspierającej się rodziny licealistka. Rodzinny spokój zostaje zburzony przez poważną chorobę mamy Gabrysi- teraz to na niej właśnie, jako na najstarszej spoczywać będzie obowiązek prowadzenia domu i opieki nad młodszymi siostrami. Ciekawie obserwować jak zaradna i silna Gabriela musi pozbierać cały zapas swojej energii i, małego jeszcze, doświadczenia, i przebyć, konieczny i bardzo przyśpieszony, kurs dorosłości. Ciężkie czasy PRLu ujęte są z właściwą Musierowicz nutką ironii i humoru, a atmosfera otwartego domu, spotkań z przyjaciółmi (grupa ESD- Eksperymentalny Sygnał Dobra) i prowadzonych zażartych dyskusji na elementarne tematy wywołuje u czytelnika uśmiech i nutkę zazdrości- bo Ci umiejscowieni  w cięzkich przecież czasach bohaterowi są jakby bardziej od nas otwarci, budujący więzi, ludzcy…

Tagi: , , , , , ,

„Jeżycjada” – Małgorzata Musierowicz

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 21 maja 2009

Zanika sztuka czerpania przyjemności z czytania. Coraz mniej młodych ludzi sięga po książki, woląc wybrać sposób spędzania czasu, który nie zmusza nawet do najmniejszego inteletualnego wysiłku. Czy są książki które mogłyby ich zaciekawić? Seria „Jeżycjada” to propozycja głównie dla nastoletnich odbiorców- ale nie tylko.

Małgorzata Musierowicz- „Szósta klepka”

Czyli część pierwsza, która rozpoczyna całą serię i wprowadza czytelnika w atmosferę książek Małgorzaty Musierowicz.

Ten pierwszy tom, którego akcja toczy się w roku 1975 stopniowo wprowadza w klimat serii Musierowicz, ale brak mu jeszcze bezpośredniego powiązania z resztą książek. które łączyć będzie ze sobą historia rodziny Borejków. Głowną bohaterką „Szóstej klepki” jest Celestyna Żak, wydawałoby się, przeciętna, zwykła licealistka. Wychowana w ciepłej, kochającej się rodzinie, Cesia jest jednak przez nią nieświadomie wykorzystywana- sprzyja temu jej uległy charakter i silne poczucie odpowiedzialności za osoby, które kocha. Wiele zmieni się w charakterze i w życiu Cesi, kiedy pozna koleżankę z klasy- Dankę, której obieca pomoc w szkolno- ocenowych tarapatach. Musierowicz kreśli obraz dziewczyny zepchniętej w cień, trochę odsuniętej od innych i nieśmiałej, która w skrytości serca pragnie zrozumienia, przyjaźni i miłości; wydobywa z niej jej prawdziwe, ukryte piękno i pokazuje, że nawet pozornie najmniej interesujący człowiek tak naprawdę jest osobną, fascynującą historią, którą nie można się znudzić, a którą trzeba jedynie umieć odczytać.

Tagi: , , , , ,

Eksperymentator

Dodano w kategorii: John Steinbeck, Pisarze amerykańscy, dnia on 19 maja 2009

Wiele z dzieł Steinbecka początkowo miało być jedynie eksperymentem warsztatowym. Jednym z nich jest opowiadanie dla dzieci, zatytułowane Kasztanek. Jest to historia chłopca, który dostaje w prezencie małego kucyka. Akcja rozgrywa się na samotnej farmie w Kalifornii, gdzie bohater opo­wiadania – Jody – mieszka wraz z rodzicami oraz pomocnikiem, Billy Buckiem, który o koniach wie wszystko. Chłopiec bardzo kocha swojego kucy­ka, i gdy ten umiera z powodu zaniedbania ze stro­ny Billy’ego, nie potrafi zdobyć się na przebacze­nie. Billy pragnie się zrehabilitować i postanawia obdarować Jody’ego kucykiem, który ma przyjść na świat w najbliższym czasie. Chłopiec asystuje przy trudnym porodzie i widzi, jak Billy zabija klacz, po to by uratować zagrożone źrebię. Ze sło­wami: „Oto twój źrebak, tak jak obiecałem” daje malcowi uratowane zwierzę, lecz ten nie jest w sta­nie się cieszyć. Scena porodu okazała się dla niego zbyt traumatyczym przeżyciem. Jody przechodzi metamorfozę, a czytelnik ma okazję wraz z nim odczuwać stopniowe odejście od naiwnego idealizmu. „W powietrzu unosiła się aura niepewności, coś uleciało, ustąpiło miejsca nieznanemu”. Jody potrafi jednak jeszcze uchro­nić swą wrażliwość, daleki jest od cynizmu i rezy­gnacji, których nie brakuje jego ojcu. W Kasztanku Steinbeck zastosował technikę obecną w wielu jego późniejszych dziełach. Pisarz ogranicza się do snucia narracji, pozostawiając czy­telnikowi wolną rękę co do interpretacji motywów, jakimi kierują się bohaterowie. „Czytelnik powi­nien sam, na własny użytek, na podstawie faktów, stworzyć psychologiczny obraz bohatera”. Podobną technikę zastosował Steinbeck w po­wieści Myszy i ludzie. Jego bohaterami są dwaj najemni robotnicy zatrudniający się na farmach. Jeden z nich, sprytny George, całkowicie dominu­je nad potężnym, lecz opóźnionym w rozwoju Lenniem. Lennie podziwia George’a, który go na­pomina, instruuje i ochrania. George obawia się konsekwencji, które może przynieść fakt, że Lennie posiada ogromną, niekontrolowaną siłę fizyczną, szczególnie że olbrzym lubi głaskać i pieścić ma­leńkie stworzenia, na przykład myszy, przy czym często przez nieostożność łamie im kark. W Myszach i ludziach Steinbeck odwołał się do własnych doświadczeń z czasów młodości, gdy pracował jako pomocnik na farmie w okolicy King City; nic więc dziwnego, że na kartach powieści wyczuwa się dość duże zaangażowanie emocjonalne. W rozmowach prostych robotników daje o sobie znać poczucie samotności i beznadziei. George, który zdaje sobie sprawę z ich sytuacji ceni przy­jaźń Lenniego, ponieważ twierdzi, że samotność niszczy ludzi. Opiekę nad nim uważa za swoje powołanie, a w chwili ostatecznego zagrożenia, żeby ratować przed linczem, odbiera mu życie. W ciągu zaledwie kilku tygodni od pierwszej publikacji w roku 1937, sprzedano aż 117 tysięcy egzemplarzy Myszy i ludzi. Parę miesięcy później powieść z powodzeniem wystawiono na scenie teatru w Nowym Jorku. Przedstawienie zdobyło prestiżową nagrodę krytyki teatralnej, a Steinbeck dostał z Hollywood zamówienie na scenariusz filmu opartego na słynnej już powieści i, jak sam pisał, sprawiało mu to wielką satysfakcję. Zro­zumienie pisarza dla życia oraz problemów robotni­ków wędrujących po całym kraju w poszukiwaniu pracy najsilniej ujawniło się w jego następnym dziele – Grona gniewu. Steinbeck dał w nim wyraz oburzeniu na ciężki los bezwzględnie wykorzy­stywanych robotników najemnych, przybyłych do Kalifornii w czasach wielkiego kryzysu.

Tagi: , , , , ,

Droga do depresji

Dodano w kategorii: John Steinbeck, Pisarze amerykańscy, dnia on 13 maja 2009

John i Carol żyli wówczas na farmie w Los Gatos, zapomnieli już o kłopotach finansowych, jed­nak nie mogli odnaleźć szczęścia. W roku 1940 Steinbeck zakochał się w piosenkarce, Gwyndolyn Conger. Trzy lata później, po wielu miesiącach jawnej wojny doszło do separacji, a John ożenił się ze swą nową ukochaną. W tym samym roku pisarz zatrudnił się jako ko­respondent wojenny w New York Herald Tribune i wraz z aliantami wyjechał do północnej Afryki oraz do Włoch, gdzie w Salerno, niedaleko Neapolu zobaczył najstraszniejsze oblicze wojny. Przeżył wtedy szok, w wyniku którego przez wiele kolej­nych miesięcy dręczyły go nocne koszmary przy­pominające dramat tamtych chwil. Po powrocie wraz z Gwyndolyn osiedlił się w Nowym Jorku, gdzie mieszkali do końca ich związku. Wielką radością Steinbecka byli dwaj ich synowie – Thom i John. Zawsze starał się być dobrym, troskliwym ojcem, nawet po gwałtownym rozstaniu z Gwyndo­lyn w roku 1948. Rozpad małżeństwa przypłacił depresją, z której leczył się z dala od Nowego Jorku, w domu rodziców w Pacific Grove. Leczenie depresji potrwało trochę czasu. Steinbeck musiał mieć do tego dogodne warunki, aby w spokoju wyciszyć nieco swój umysł oraz poukładać wszystkie swoje myśli. Depresja nie była łatwa dla pisarza, ale w odpowiednich warunkach, przebywając w domu rodziców, pokonał ją po jakimś czasie. Kres cierpieniom położyła nowa miłość do Elaine Scott, która -jak pisał – „Jako pierwsza wniosła w jego życie prawdziwy spokój”. Zakocha­ni pobrali się w roku 1950. Steinbeck, wreszcie szczęśliwy, wyrażał się o Elaine z najwyższym szacunkiem, pisząc: „Jest jedyną istotą, w której obecności jestem w stanie tworzyć”. Właśnie wtedy powstawała kolejna powieść roz­grywającą się w Salinas Valley. Tym razem za­inspirowała pisarza biblijna przypowieść o Kainie i Ablu. W książce zatytułowanej Na wschód od Edenu Steinbeck opisał dramatyczne dzieje rywa­lizacji pomiędzy dwójką braci. Na jej podstawie nakręcono film o tym samym tytule. Dzieło to prze­szło do klasyki kinematografii, a Steinbeck, oraz odtwórca głównej roli – miody aktor James Dean – zyskali międzynarodową sławę. Pewnego październikowego ranka w roku 1962, John dowiedział się z telewizji, że został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Wprawdzie zawsze wyrażał dezaprobatę wobec tego wyróżnie­nia, które jego zdaniem odbiera pisarzowi natchnie­nie i zapał tworzenia, jednak w tym dniu nie krył wielkiej dumy. Ostatnie lata życia spędził u boku „Wróżki Elayne”, jak nazywał swą ukochaną żonę. Miał zamiar odtworzyć prawdziwą historię króla Artura i jego rycerzy. Niestety nie zdążył. Dwu­dziestego grudnia 1968 roku Steinbeck zmarł nagle na atak serca.

Tagi: , , , , , ,

Przyjaźń i współpraca

Dodano w kategorii: John Steinbeck, Pisarze amerykańscy, dnia on 9 maja 2009

Carol, żona Steinbecka w końcu znalazła zatrudnienie w pob­liskim Monterey, w Instytucie Badań Morskich, którym kierował przyjaciel Johna, Ed Ricketts -biolog i filozof. Pod wpływem długich rozmów z przyjacielem, Steinbeck doszedł do przekonania, że wszyscy ludzie są ze sobą powiązani i że wspól­nie zmieniają obraz świata, w którym żyją, na dobre lub na złe. Obaj przyjaciele kochali naturę i zwie­rzęta. Wspólnie wybrali się w podróż wzdłuż wy­brzeży Meksyku, po to, by tam badać morską faunę i florę. Tragiczna śmierć Eda w roku 1948 pozo­stawiła trwały ślad w psychice Steinbecka. W roku 1931 John poznał dwie panie związane z amerykańskim rynkiem wydawniczym – Eli­zabeth Otis i Mavis Macintosh. Połączyła ich praw­dziwa przyjaźń, która zaowocowała również na­wiązaniem kontaktów z nowymi wydawcam W ciągu zaledwie dwóch lat zmarli oboje rodzi­ce pisarza. Po dramatycznych przeżyciach Stein­beck napisał powieść, która okazała się przełomo­wa dla jego kariery i wyrwała go z nędzy. Tortilla Fiat to lekka w charakterze, pełna wisielczego hu­moru opowieść o meksykańskich chłopach z Sali-nas Valley – beztroskich włóczęgach zwanych paisanos. Steinbeck uważał, że mało kto poważnie potraktuje opisane tam historie, lecz ku jego zdzi­wieniu książka, w roku 1935, trafiła nawet na listy bestsellerów. Wydanie Tortilla Fiat odbiło się gło­śnym echem w samej Kalifornii. i Otis i Macintosh rozpoczęły też negocjacje doty­czące sprzedaży praw autorskich do książek Steinbecka w Hollywood. Początkowo władze Monterey wyparły się istnienia paisanos, po­tem jednak organizowały wyprawy turystów do domniemanego miejsca ich pobytu. Prawa do ekranizacji filmu opartego na powie­ści Tortilla Fiat sprzedano wytwórni Paramount Pictures za cztery tysiące dolarów. W ten sposób rozpoczęła się długoletnia współpraca Steinbecka z branżą filmową, którą traktował z charaktery­styczną dla siebie rezerwą. Wśród ludzi Hollywood znalazły się także postacie, które obdarzył wielką przyjaźnią, w tym wielkie sławy, na przykład aktor Spencer Trący oraz reżyser Elia Kazan. Steinbeck złapał wiatr w żagle. Pomiędzy ro­kiem 1936 a 1939, w kraju i za granicą, ukazały się na rynku w dużym nakładzie trzy jego kolejne powieści – Niepewna walka, Myszy i ludzie oraz Grona gniewu. Bohaterami każdej z nich byli ro­botnicy, z jakimi pisarz zetknął się osobiście, szcze­gólnie bezdomni i głodni imigranci, koczujący w obozach położonych w dolinach Kalifornii. Steinbeck opisywał chciwość właścicieli ziem­skich, którzy wykorzystywali tych ludzi do granic wytrzymałości, według zasady, że gdyby tylko zezwolono im na życie w normalnych ludzkich warunkach mogłoby dojść do buntu, a wszakże bez imigrantów rolnictwo w Kalifornii mogłoby przestać istnieć.  W Gronach gniewu pisarz ukazał Amerykanom inny, niepopularny obraz ich ojczyzny, co wywo­łało sprzeciw, złość i poruszenie z jednej strony, a wyrazy uznania za odważne ujęcie tematu z drugiej. Pisarz otrzymywał setki telefonów, listów oraz telegramów.

Tagi: , , , ,