"Kto czyta książki, żyje podwójnie" – Umberto Eco

„Kłamczucha” i „Kwiat Kalafiora”

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 29 maja 2009

Małgorzata Musierowicz- „Kłamczucha”

Propozycja dla tych, których część pierwsza zaciekawiła do dalszego poznawania przygód i perypetii bohaterów serii.

Akcja drugiego tomu „Jeżycjady” toczy się początkowo w Łebie, a potem tradycyjnie- w Poznaniu. Bohaterką jest chyba najbardziej szalona z postaci wykreowanych przez Musierowicz- Aniela, czyli tytułowa Kłamczucha. Akcja na dobre rozpoczyna się wraz z pojawieniem się wątku miłosnego- mieszkająca z ojcem w Łebie Aniela przypadkowo spotyka poznaniaka Pawła, który też natychmiast staje się ucieleśnieniem jej życiowych pragnień. Z właściwym sobie temperamentem i pod pretekstem nauki w znajdującym się w Poznaniu liceum, Kłamczucha opuszcza Łebę i przenosi się do rodziny mieszkającej w mieście jej ukochanego. To dopiero początek serii niewiarygodnych i zabawnych zdarzeń: pracy przeobrażonej Anieli jako pomocy domowej w mieszkaniu Pawełka (pod imieniem Franciszki Wyrobek), sieci kłamstw, odkrycia talentu aktorskiego i w końcu- finalnej, trudnej próby zrzucenia maski i odnalezienia siebie w życiu, które bardzo szybko stało się teatrem. W książce pojawia się też stały motyw ciepłego domu i pełnej rodziny, pozostającej w kontraście do trochę samotnej i bardzo pogubionej bohaterki.

Małgorzata Musierowicz- „Kwiat Kalafiora”

Początki historii rodziny Borejków -pozycja obowiązkowa dla każdego, kto chce „Jeżycjadę” czytać dalej.

To właśnie w tej książce, trzeciej z serii, na stałe pojawia się motyw rodziny Borejków przewijający się już konsekwentnie przez kolejne części ,,Jeżycjady” i będący jej swoistym spoiwem. Na plan pierwszy wysuwa się Gabriela Borejko, pochodząca z kochającej i wspierającej się rodziny licealistka. Rodzinny spokój zostaje zburzony przez poważną chorobę mamy Gabrysi- teraz to na niej właśnie, jako na najstarszej spoczywać będzie obowiązek prowadzenia domu i opieki nad młodszymi siostrami. Ciekawie obserwować jak zaradna i silna Gabriela musi pozbierać cały zapas swojej energii i, małego jeszcze, doświadczenia, i przebyć, konieczny i bardzo przyśpieszony, kurs dorosłości. Ciężkie czasy PRLu ujęte są z właściwą Musierowicz nutką ironii i humoru, a atmosfera otwartego domu, spotkań z przyjaciółmi (grupa ESD- Eksperymentalny Sygnał Dobra) i prowadzonych zażartych dyskusji na elementarne tematy wywołuje u czytelnika uśmiech i nutkę zazdrości- bo Ci umiejscowieni  w cięzkich przecież czasach bohaterowi są jakby bardziej od nas otwarci, budujący więzi, ludzcy…

Tagi: , , , , , ,

„Jeżycjada” – Małgorzata Musierowicz

Dodano w kategorii: Literatura młodzieżowa, Literatura Polska, Małgorzta Musierowicz, dnia on 21 maja 2009

Zanika sztuka czerpania przyjemności z czytania. Coraz mniej młodych ludzi sięga po książki, woląc wybrać sposób spędzania czasu, który nie zmusza nawet do najmniejszego inteletualnego wysiłku. Czy są książki które mogłyby ich zaciekawić? Seria „Jeżycjada” to propozycja głównie dla nastoletnich odbiorców- ale nie tylko.

Małgorzata Musierowicz- „Szósta klepka”

Czyli część pierwsza, która rozpoczyna całą serię i wprowadza czytelnika w atmosferę książek Małgorzaty Musierowicz.

Ten pierwszy tom, którego akcja toczy się w roku 1975 stopniowo wprowadza w klimat serii Musierowicz, ale brak mu jeszcze bezpośredniego powiązania z resztą książek. które łączyć będzie ze sobą historia rodziny Borejków. Głowną bohaterką „Szóstej klepki” jest Celestyna Żak, wydawałoby się, przeciętna, zwykła licealistka. Wychowana w ciepłej, kochającej się rodzinie, Cesia jest jednak przez nią nieświadomie wykorzystywana- sprzyja temu jej uległy charakter i silne poczucie odpowiedzialności za osoby, które kocha. Wiele zmieni się w charakterze i w życiu Cesi, kiedy pozna koleżankę z klasy- Dankę, której obieca pomoc w szkolno- ocenowych tarapatach. Musierowicz kreśli obraz dziewczyny zepchniętej w cień, trochę odsuniętej od innych i nieśmiałej, która w skrytości serca pragnie zrozumienia, przyjaźni i miłości; wydobywa z niej jej prawdziwe, ukryte piękno i pokazuje, że nawet pozornie najmniej interesujący człowiek tak naprawdę jest osobną, fascynującą historią, którą nie można się znudzić, a którą trzeba jedynie umieć odczytać.

Tagi: , , , , ,

Eksperymentator

Dodano w kategorii: John Steinbeck, Pisarze amerykańscy, dnia on 19 maja 2009

Wiele z dzieł Steinbecka początkowo miało być jedynie eksperymentem warsztatowym. Jednym z nich jest opowiadanie dla dzieci, zatytułowane Kasztanek. Jest to historia chłopca, który dostaje w prezencie małego kucyka. Akcja rozgrywa się na samotnej farmie w Kalifornii, gdzie bohater opo­wiadania – Jody – mieszka wraz z rodzicami oraz pomocnikiem, Billy Buckiem, który o koniach wie wszystko. Chłopiec bardzo kocha swojego kucy­ka, i gdy ten umiera z powodu zaniedbania ze stro­ny Billy’ego, nie potrafi zdobyć się na przebacze­nie. Billy pragnie się zrehabilitować i postanawia obdarować Jody’ego kucykiem, który ma przyjść na świat w najbliższym czasie. Chłopiec asystuje przy trudnym porodzie i widzi, jak Billy zabija klacz, po to by uratować zagrożone źrebię. Ze sło­wami: „Oto twój źrebak, tak jak obiecałem” daje malcowi uratowane zwierzę, lecz ten nie jest w sta­nie się cieszyć. Scena porodu okazała się dla niego zbyt traumatyczym przeżyciem. Jody przechodzi metamorfozę, a czytelnik ma okazję wraz z nim odczuwać stopniowe odejście od naiwnego idealizmu. „W powietrzu unosiła się aura niepewności, coś uleciało, ustąpiło miejsca nieznanemu”. Jody potrafi jednak jeszcze uchro­nić swą wrażliwość, daleki jest od cynizmu i rezy­gnacji, których nie brakuje jego ojcu. W Kasztanku Steinbeck zastosował technikę obecną w wielu jego późniejszych dziełach. Pisarz ogranicza się do snucia narracji, pozostawiając czy­telnikowi wolną rękę co do interpretacji motywów, jakimi kierują się bohaterowie. „Czytelnik powi­nien sam, na własny użytek, na podstawie faktów, stworzyć psychologiczny obraz bohatera”. Podobną technikę zastosował Steinbeck w po­wieści Myszy i ludzie. Jego bohaterami są dwaj najemni robotnicy zatrudniający się na farmach. Jeden z nich, sprytny George, całkowicie dominu­je nad potężnym, lecz opóźnionym w rozwoju Lenniem. Lennie podziwia George’a, który go na­pomina, instruuje i ochrania. George obawia się konsekwencji, które może przynieść fakt, że Lennie posiada ogromną, niekontrolowaną siłę fizyczną, szczególnie że olbrzym lubi głaskać i pieścić ma­leńkie stworzenia, na przykład myszy, przy czym często przez nieostożność łamie im kark. W Myszach i ludziach Steinbeck odwołał się do własnych doświadczeń z czasów młodości, gdy pracował jako pomocnik na farmie w okolicy King City; nic więc dziwnego, że na kartach powieści wyczuwa się dość duże zaangażowanie emocjonalne. W rozmowach prostych robotników daje o sobie znać poczucie samotności i beznadziei. George, który zdaje sobie sprawę z ich sytuacji ceni przy­jaźń Lenniego, ponieważ twierdzi, że samotność niszczy ludzi. Opiekę nad nim uważa za swoje powołanie, a w chwili ostatecznego zagrożenia, żeby ratować przed linczem, odbiera mu życie. W ciągu zaledwie kilku tygodni od pierwszej publikacji w roku 1937, sprzedano aż 117 tysięcy egzemplarzy Myszy i ludzi. Parę miesięcy później powieść z powodzeniem wystawiono na scenie teatru w Nowym Jorku. Przedstawienie zdobyło prestiżową nagrodę krytyki teatralnej, a Steinbeck dostał z Hollywood zamówienie na scenariusz filmu opartego na słynnej już powieści i, jak sam pisał, sprawiało mu to wielką satysfakcję. Zro­zumienie pisarza dla życia oraz problemów robotni­ków wędrujących po całym kraju w poszukiwaniu pracy najsilniej ujawniło się w jego następnym dziele – Grona gniewu. Steinbeck dał w nim wyraz oburzeniu na ciężki los bezwzględnie wykorzy­stywanych robotników najemnych, przybyłych do Kalifornii w czasach wielkiego kryzysu.

Tagi: , , , , ,

Droga do depresji

Dodano w kategorii: John Steinbeck, Pisarze amerykańscy, dnia on 13 maja 2009

John i Carol żyli wówczas na farmie w Los Gatos, zapomnieli już o kłopotach finansowych, jed­nak nie mogli odnaleźć szczęścia. W roku 1940 Steinbeck zakochał się w piosenkarce, Gwyndolyn Conger. Trzy lata później, po wielu miesiącach jawnej wojny doszło do separacji, a John ożenił się ze swą nową ukochaną. W tym samym roku pisarz zatrudnił się jako ko­respondent wojenny w New York Herald Tribune i wraz z aliantami wyjechał do północnej Afryki oraz do Włoch, gdzie w Salerno, niedaleko Neapolu zobaczył najstraszniejsze oblicze wojny. Przeżył wtedy szok, w wyniku którego przez wiele kolej­nych miesięcy dręczyły go nocne koszmary przy­pominające dramat tamtych chwil. Po powrocie wraz z Gwyndolyn osiedlił się w Nowym Jorku, gdzie mieszkali do końca ich związku. Wielką radością Steinbecka byli dwaj ich synowie – Thom i John. Zawsze starał się być dobrym, troskliwym ojcem, nawet po gwałtownym rozstaniu z Gwyndo­lyn w roku 1948. Rozpad małżeństwa przypłacił depresją, z której leczył się z dala od Nowego Jorku, w domu rodziców w Pacific Grove. Leczenie depresji potrwało trochę czasu. Steinbeck musiał mieć do tego dogodne warunki, aby w spokoju wyciszyć nieco swój umysł oraz poukładać wszystkie swoje myśli. Depresja nie była łatwa dla pisarza, ale w odpowiednich warunkach, przebywając w domu rodziców, pokonał ją po jakimś czasie. Kres cierpieniom położyła nowa miłość do Elaine Scott, która -jak pisał – „Jako pierwsza wniosła w jego życie prawdziwy spokój”. Zakocha­ni pobrali się w roku 1950. Steinbeck, wreszcie szczęśliwy, wyrażał się o Elaine z najwyższym szacunkiem, pisząc: „Jest jedyną istotą, w której obecności jestem w stanie tworzyć”. Właśnie wtedy powstawała kolejna powieść roz­grywającą się w Salinas Valley. Tym razem za­inspirowała pisarza biblijna przypowieść o Kainie i Ablu. W książce zatytułowanej Na wschód od Edenu Steinbeck opisał dramatyczne dzieje rywa­lizacji pomiędzy dwójką braci. Na jej podstawie nakręcono film o tym samym tytule. Dzieło to prze­szło do klasyki kinematografii, a Steinbeck, oraz odtwórca głównej roli – miody aktor James Dean – zyskali międzynarodową sławę. Pewnego październikowego ranka w roku 1962, John dowiedział się z telewizji, że został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Wprawdzie zawsze wyrażał dezaprobatę wobec tego wyróżnie­nia, które jego zdaniem odbiera pisarzowi natchnie­nie i zapał tworzenia, jednak w tym dniu nie krył wielkiej dumy. Ostatnie lata życia spędził u boku „Wróżki Elayne”, jak nazywał swą ukochaną żonę. Miał zamiar odtworzyć prawdziwą historię króla Artura i jego rycerzy. Niestety nie zdążył. Dwu­dziestego grudnia 1968 roku Steinbeck zmarł nagle na atak serca.

Tagi: , , , , , ,

Przyjaźń i współpraca

Dodano w kategorii: John Steinbeck, Pisarze amerykańscy, dnia on 9 maja 2009

Carol, żona Steinbecka w końcu znalazła zatrudnienie w pob­liskim Monterey, w Instytucie Badań Morskich, którym kierował przyjaciel Johna, Ed Ricketts -biolog i filozof. Pod wpływem długich rozmów z przyjacielem, Steinbeck doszedł do przekonania, że wszyscy ludzie są ze sobą powiązani i że wspól­nie zmieniają obraz świata, w którym żyją, na dobre lub na złe. Obaj przyjaciele kochali naturę i zwie­rzęta. Wspólnie wybrali się w podróż wzdłuż wy­brzeży Meksyku, po to, by tam badać morską faunę i florę. Tragiczna śmierć Eda w roku 1948 pozo­stawiła trwały ślad w psychice Steinbecka. W roku 1931 John poznał dwie panie związane z amerykańskim rynkiem wydawniczym – Eli­zabeth Otis i Mavis Macintosh. Połączyła ich praw­dziwa przyjaźń, która zaowocowała również na­wiązaniem kontaktów z nowymi wydawcam W ciągu zaledwie dwóch lat zmarli oboje rodzi­ce pisarza. Po dramatycznych przeżyciach Stein­beck napisał powieść, która okazała się przełomo­wa dla jego kariery i wyrwała go z nędzy. Tortilla Fiat to lekka w charakterze, pełna wisielczego hu­moru opowieść o meksykańskich chłopach z Sali-nas Valley – beztroskich włóczęgach zwanych paisanos. Steinbeck uważał, że mało kto poważnie potraktuje opisane tam historie, lecz ku jego zdzi­wieniu książka, w roku 1935, trafiła nawet na listy bestsellerów. Wydanie Tortilla Fiat odbiło się gło­śnym echem w samej Kalifornii. i Otis i Macintosh rozpoczęły też negocjacje doty­czące sprzedaży praw autorskich do książek Steinbecka w Hollywood. Początkowo władze Monterey wyparły się istnienia paisanos, po­tem jednak organizowały wyprawy turystów do domniemanego miejsca ich pobytu. Prawa do ekranizacji filmu opartego na powie­ści Tortilla Fiat sprzedano wytwórni Paramount Pictures za cztery tysiące dolarów. W ten sposób rozpoczęła się długoletnia współpraca Steinbecka z branżą filmową, którą traktował z charaktery­styczną dla siebie rezerwą. Wśród ludzi Hollywood znalazły się także postacie, które obdarzył wielką przyjaźnią, w tym wielkie sławy, na przykład aktor Spencer Trący oraz reżyser Elia Kazan. Steinbeck złapał wiatr w żagle. Pomiędzy ro­kiem 1936 a 1939, w kraju i za granicą, ukazały się na rynku w dużym nakładzie trzy jego kolejne powieści – Niepewna walka, Myszy i ludzie oraz Grona gniewu. Bohaterami każdej z nich byli ro­botnicy, z jakimi pisarz zetknął się osobiście, szcze­gólnie bezdomni i głodni imigranci, koczujący w obozach położonych w dolinach Kalifornii. Steinbeck opisywał chciwość właścicieli ziem­skich, którzy wykorzystywali tych ludzi do granic wytrzymałości, według zasady, że gdyby tylko zezwolono im na życie w normalnych ludzkich warunkach mogłoby dojść do buntu, a wszakże bez imigrantów rolnictwo w Kalifornii mogłoby przestać istnieć.  W Gronach gniewu pisarz ukazał Amerykanom inny, niepopularny obraz ich ojczyzny, co wywo­łało sprzeciw, złość i poruszenie z jednej strony, a wyrazy uznania za odważne ujęcie tematu z drugiej. Pisarz otrzymywał setki telefonów, listów oraz telegramów.

Tagi: , , , ,

Pisarz bliski ubogim ludziom

Dodano w kategorii: John Steinbeck, Pisarze amerykańscy, dnia on 3 maja 2009

Swym życiem oraz twórczością John Steinbeck udowodnił, że naj­bardziej leżą mu na sercu proble­my ludzi ubogich, odrzuconych i prześladowanych. Powieści, któ­rych akcja rozgrywa się wśród biednych farmerów, robotników rolnych, rybaków, włóczęgów i lumpów zapewniły mu miejsce w czołówce pisarzy amerykańskich pierwszej połowy XX wieku.

John Steinbeck wyglądem i sposobem bycia nie przypominał typowego intelektualisty. Lepiej niż w otoczeniu literatów czuł się w towarzystwie prostych farmerów. Bohaterami swych książek uczynił ludzi prostych, na co dzień zmagających się z przeciwnościami losu. Jego powieści były nierozerwalnie związane z rzeczy­wistością społeczną Ameryki lat 20. i 30. Najwięk­szą popularność przyniosły mu Grona gniewu, które długo utrzymywały się na listach książko­wych bestsellerów. Pisarz nigdy nie szukał rozgło­su, a sławę traktował jak prawdziwy dopust boży. John Ernst Steinbeck urodził się 27 lutego 1902 roku w miejscowości Salinas, w Kalifornii. Był synem księgowego i nauczycielki. Rodzice marzyli o tym, by wykształcić go na prawnika, jed­nak z czasem musieli pogodzić się z tym, że syn dąży uparcie do kariery pisarskiej. Wprawdzie, jak sam stwierdził, to zajęcie dla pustelnika, jednak czuł, że właśnie to jest jego powołaniem. W cięż­kich czasach pisarstwo stanowiło dla niego uciecz­kę od kłopotów i pozwalało zachować równowa­gę psychiczną. W wieku siedemnastu lat, po ukończeniu gim­nazjum w Salinas, Steinbeck rozpoczął eksterni­styczne studia na Uniwersytecie w Stanford. Aby zarobić na studia, zmuszony był chwytać się wielu zajęć za niewielkie pieniądze – był aptekarzem, mierniczym, robotnikiem rolnym, zbieraczem owo­ców i dozorcą plantacji oraz sprzedawcą koni. Zebrane wówczas doświadczenia posłużyły mu za temat kilku powieści. Wszystkie jego dzieła łączy­ła przede wszystkim fascynacja człowiekiem. Na uniwersytecie brał udział wyłącznie w tych zaję­ciach, które wydawały mu się interesujące. Chęt­nie uczęszczał na kurs pisania, literatury, historii, greki i łaciny. Po sześciu latach rzucił studia, nie uzyskawszy dyplomu. Tuż po przerwaniu studiów zatrudnił się jako do­zorca w majątku nad jeziorem Tahoe w swojej ro­dzinnej Kalifornii. Tu w wolnych chwilach pisał swą pierwszą powieść, którą zatytułował Złota cza­sza. Zanim w 1929 roku znalazł wydawcę, który zgodził sieją opublikować, odmówiono mu druku w siedmiu wydawnictwach. Wszystko wskazywa lo na to, że Steinbeck powinien zapomnieć o wiel­kiej karierze. Pisarz nie dawał za wygraną, praco­wał nad swoim warsztatem, pisał kolejne książki konsekwentnie odrzucane przez wydawców. Towarzyszką życia Steinbecka była wówczas Carol Henning, którą poznał w czasach, gdy pra­cował w przedsiębiorstwie hodowli ryb. Po ślubie państwo młodzi zamieszkali w prowizorycznie skleconej chacie, dopiero potem przeprowadzili się do domku na plaży, który należał do rodziców pisa­rza w Pacific Grove, na kalifornijskim wybrzeżu. Steinbeck z żoną borykali się z poważnymi kło­potami finansowymi. Zdarzało się, że zamiast dwóch, kupowali sobie tylko jednego hamburge­ra, którym dzielili się na pół, a po pierwszym spę­dzonym wspólnie Bożym Narodzeniu przez długi czas jedynym ich pożywieniem był ryż. Steinbeck z kłopotami z pieniędzmi był za pan brat. Znał biedę, dlatego też problemy ludzi biednych były mu bliskie. Dlatego też wolał spędzać czas z prostymi ludźmi niż z gronem literatów czy intelektualistów.

Tagi: , , , , , ,

Studium zła

Dodano w kategorii: Pisarze amerykańscy, dnia on 1 maja 2009

Analiza ludzkiej natury. W „kobiecych” książkach Henry Jamesa główną rolę grają również przede wszystkim silnie zary­sowane postacie kobiece. Podobnie jak w powie­ściach Jane Austen obecność mężczyzn ogranicza się głównie do oficjalnych spotkań w salonie. Pomyłką byłoby jednak sądzić, iż książki Jamesa to sentymentalne romanse – autor skupia się bo­wiem przede wszystkim na odkrywaniu i analizo­waniu ciemnej strony ludzkiej natury, a niejedna z jego późniejszych powieści określana jest nawet mianem „studium zła”. Pierwsze dzieła Henry Jamesa to utwory utrzy­mane w lżejszej stylistyce, nawiązujące przede wszystkim do doświadczeń pisarza z podróży po Europie. Bohaterem pierwszej powieści, Roderick Hudson (1875), jest młody amerykański malarz na stałe osiadły w Paryżu, który w niewyjaśnionych okolicznościach ginie w Alpach. Zachęcony dob­rym przyjęciem swego dzieła, James poświęcił się pisarstwu. Przewodnim motywem kolejnej powie­ści, Amerykanin (1877), jest analiza życia wyż­szych sfer. W książce Amerykanin czytelnik ma okazję poznać historię nieszczęśliwej miłości mło­dzieńca do panny z szanowanej europejskiej rodzi­ny. Motyw mani­pulacji ludzkimi uczuciami najdobitniej objawia się w utworze zatytułowanym W kłeszczach lęku (1897), gdzie James wykorzystał motyw dwóch duchów mających uosabiać przedstawione zło. Charakterystyka twórczości. Wspomniana powieść okazała się kluczowa w twórczości Jamesa. Po raz pierwszy pojawiają się tu bowiem tematy charakterystyczne dla całej jego twórczości – zderzenie kultury amerykańskiej i europejskiej oraz subtelności stosunków mię­dzyludzkich i manipulacje, jakich dopuszczają się ludzie w pozornie niewinnych kontaktach. Wczesne powieści zajmują się problemem zderzenia kultur – powieść Europejczycy (1878) to opis wizyty „zeu­ropeizowanych” Amerykanów w domu krewnych na starym kontynencie; Daisy Miller (1879) to stu­dium znajomości Włocha z Amerykanką; w Port­recie damy (1881) autor przygląda się przedsta­wicielom kilku narodowości w trakcie ich wizyt w Rzymie, we Florencji oraz w Anglii. Portret damy jest przejmującą opowieścią o pe­rypetiach młodej Amerykanki wplątanej w niefor­tunne małżeństwo z cynicznym Europejczykiem, Gilbertem Osmondem. Historia oszukanej i wyko­rzystanej dziewczyny jest pretekstem nie tylko do analizy jej własnej sytuacji życiowej, lecz także stosunków, jakie panują pomiędzy reprezentanta­mi kultury amerykańskiej i europejskiej. Powieści późniejsze, na przykład Skrzydła gołę­bicy (1902), czy Złocista waza (1904), to dzieła o charakterze psychologicznym. Bohaterka Skrzy­deł gołębicy ,Milly, jest obiektem tortur psychicz­nych ze strony krewnych i przyjaciół.

Tagi: , , , , , ,